ماموریت نجات زمان؛ بازی تبدیل واحدهای زمان

درباره بازی

ماموریت نجات زمان یک بازی یادگیری ریاضی برای دانش‌آموزان پایهٔ ششم ابتدایی است که تبدیل واحدهای زمان را با پرسش‌های چندگزینه‌ای تمرین می‌دهد. بازی ۷ سؤال دارد و برای مرور رابطهٔ ساعت، دقیقه و ثانیه طراحی شده است. مدت پیشنهادی اجرای آن حدود ۵ تا ۸ دقیقه است؛ این زمان برآوردی است و با سرعت پاسخ‌گویی دانش‌آموز تغییر می‌کند.

در آغاز، دانش‌آموز با یک ایستگاه با عنوان معرفی و تبدیل واحدهای زمان روبه‌رو می‌شود و به هفت سؤال پاسخ می‌دهد. در هر سؤال باید یکی از چهار گزینه را انتخاب کند. پرسش‌ها شامل این مواردند: یک ساعت چند دقیقه است، یک دقیقه چند ثانیه است، دو ساعت چند دقیقه می‌شود، ۱۸۰ دقیقه چند ساعت است، سه دقیقه چند ثانیه است، ۱۲۰ ثانیه چند دقیقه است و یک ساعت و ۳۰ دقیقه چند دقیقه است. ترتیب گزینه‌ها در هر سؤال تصادفی است، اما ترتیب سؤال‌ها ثابت می‌ماند.

هر پاسخ درست پنج امتیاز دارد و بیشترین امتیاز ممکن ۳۵ است. پس از انتخاب پاسخ، بازی بازخورد نشان می‌دهد. پاسخ درست با پیام تشویقی همراه است و در صورت اشتباه، پاسخ صحیح مشخص می‌شود. سپس دانش‌آموز به سؤال بعدی می‌رود. در پایان، امتیاز نهایی از ۳۵ و پیامی متناسب با نتیجه نمایش داده می‌شود. دکمهٔ شروع دوباره نیز امکان اجرای مجدد را فراهم می‌کند. در فایل، زمان‌سنج یا محدودیت زمانی برای پاسخ‌گویی تعریف نشده است.

مفهوم اصلی بازی، شناخت رابطهٔ میان واحدهای زمان و تبدیل یک واحد به واحد دیگر است. هر ساعت ۶۰ دقیقه و هر دقیقه ۶۰ ثانیه است. برای تبدیل ساعت به دقیقه، تعداد ساعت‌ها در ۶۰ ضرب می‌شود؛ بنابراین دو ساعت برابر با ۱۲۰ دقیقه است. برای تبدیل دقیقه به ساعت، تعداد دقیقه‌ها بر ۶۰ تقسیم می‌شود؛ پس ۱۸۰ دقیقه برابر با سه ساعت است. تبدیل دقیقه به ثانیه نیز با ضرب در ۶۰ انجام می‌شود و برای تبدیل ثانیه به دقیقه، تقسیم بر ۶۰ کاربرد دارد.

برخی دانش‌آموزان هنگام تبدیل واحدها ممکن است به‌جای ضرب، تقسیم کنند یا عدد ۶۰ را با عدد دیگری اشتباه بگیرند. گاهی نیز پاسخ را از روی حفظ‌کردن انتخاب می‌کنند، بی‌آنکه رابطهٔ واحدها را توضیح دهند. پس از هر پاسخ از دانش‌آموز بخواهید روش خود را بیان کند و بگوید چرا باید در ۶۰ ضرب یا بر ۶۰ تقسیم کرد. این گفت‌وگو کمک می‌کند معلم میان اشتباه محاسباتی و ناآشنایی با رابطهٔ واحدها تفاوت بگذارد؛ خود بازی به‌تنهایی برای تشخیص کامل دلیل هر خطا کافی نیست.

این بازی برای پایهٔ ششم ابتدایی معرفی شده است و می‌تواند در مرور ریاضی یا بررسی مقدماتی میزان تسلط دانش‌آموز بر تبدیل واحدهای زمان به کار رود. در فایل فقط یک ایستگاه و هفت سؤال وجود دارد و امکان انتخاب پایه یا تنظیم سطح دشواری دیده نمی‌شود. اگر دانش‌آموز در تبدیل واحدها مشکل دارد، معلم می‌تواند پیش از بازی از جدول سادهٔ ساعت، دقیقه و ثانیه استفاده کند و پس از آن چند مثال هم‌سطح یا کمی متفاوت مطرح کند.

در خانه، دانش‌آموز می‌تواند بازی را روی موبایل، تبلت یا رایانهٔ دارای مرورگر اجرا کند. در کلاس، معلم می‌تواند آن را روی ویدئوپروژکتور نمایش دهد و از دانش‌آموزان بخواهد پیش از انتخاب گزینه، پاسخ و روش محاسبه را روی کاغذ بنویسند. برای فعالیت مکمل بدون صفحه‌نمایش، کارت‌هایی مانند «۲ ساعت = ؟ دقیقه» یا «۱۸۰ دقیقه = ؟ ساعت» آماده کنید و از دانش‌آموز بخواهید پاسخ را همراه با روش حل توضیح دهد.

برای آشنایی با شیوهٔ استفادهٔ هدفمند از بازی در آموزش، مقالهٔ «نقش بازی در آموزش و یادگیری کودکان دبستانی؛ راهنمای معلمان» را در یادگیم بخوانید. برای پیدا کردن فعالیت‌های دیگر و انتخاب آن‌ها بر اساس پایه و درس نیز به بخش بازی‌های آموزشی یادگیم مراجعه کنید. این پیوندها منابع مکمل‌اند و جای تمرین مستقیم تبدیل واحدهای زمان را نمی‌گیرند.

ماموریت نجات زمان فعالیتی کوتاه برای تمرین و مرور است، نه جایگزین آموزش و حل تمرین متنوع. پس از پایان بازی، از دانش‌آموز بخواهید بدون دیدن گزینه‌ها چند تبدیل تازه را حل کند و دلیل پاسخ خود را توضیح دهد. به این ترتیب می‌توان بررسی کرد که آیا او رابطهٔ ساعت، دقیقه و ثانیه را در موقعیتی تازه نیز به کار می‌برد یا هنوز به تمرین بیشتری نیاز دارد.

اهداف یادگیری

• رابطهٔ یک ساعت با ۶۰ دقیقه را بیان کند
• رابطهٔ یک دقیقه با ۶۰ ثانیه را بیان کند
• ساعت را به دقیقه تبدیل کند
• دقیقه را به ساعت تبدیل کند
• دقیقه را به ثانیه تبدیل کند
• ثانیه را به دقیقه تبدیل کند
• روش محاسبهٔ خود را برای تبدیل واحدهای زمان توضیح دهد

روش پیشنهادی اجرا در کلاس

مرحلهٔ ۱: آماده‌سازی، ۲ دقیقه. پیش از شروع، رابطهٔ یک ساعت با ۶۰ دقیقه و یک دقیقه با ۶۰ ثانیه را روی تخته مرور کنید. هدف را توضیح دهید: تبدیل درست واحدهای زمان و بیان روش محاسبه.

مرحلهٔ ۲: اجرای بازی، ۵ تا ۸ دقیقه. دانش‌آموزان می‌توانند به‌صورت فردی بازی کنند یا معلم آن را با ویدئوپروژکتور نمایش دهد و پاسخ‌گویی را نوبتی پیش ببرد. از پاسخ‌دهنده بخواهید پیش از انتخاب گزینه، پاسخ خود را روی کاغذ بنویسد و توضیح دهد چرا ضرب یا تقسیم بر ۶۰ را انتخاب کرده است.

مرحلهٔ ۳: بررسی پاسخ‌ها، ۲ دقیقه. پس از نمایش بازخورد، دربارهٔ خطاهای احتمالی گفت‌وگو کنید. اگر دانش‌آموز پاسخ اشتباه داد، از او بخواهید مشخص کند کدام واحد به واحد کوچک‌تر یا بزرگ‌تر تبدیل می‌شود و آیا باید ضرب کند یا تقسیم.

مرحلهٔ ۳: بررسی پاسخ‌ها، ۲ دقیقه. پس از نمایش بازخورد، دربارهٔ خطاهای احتمالی گفت‌وگو کنید. اگر دانش‌آموز پاسخ اشتباه داد، از او بخواهید مشخص کند کدام واحد به واحد کوچک‌تر یا بزرگ‌تر تبدیل می‌شود و آیا باید ضرب کند یا تقسیم.